Tumuunoch non Imw me Sop

Mei wor annuk me napanap an epwe epeti feiengaw seni aramas. Ekkei annuk me napanap a pwan anisi meinisin chon non famini ar resap feiengaw are fen pwan epeti ar resap pwan efeiengawa ekkoch.

PDF, 10 pp. (Entire Section) Download and Print printpdf

EPETI FEIENGAWEN NON CHITOSA

Kosap fokkun nikiti noum semirit epwe aneemon non chitosa ika mo ke chok cheri metoch non sitowa ika non imwen chienom. A fen wor monukon me semirit emon a suno far nupwen ra chok anemon non chitosa. Ekkei kukun semirit ra tongeni semwen ika re nom non en chittosa mei fokkun pwichikar ren chok fansoun mochomoch.

Mei muk ika chon unteng resap nikiti ar key en chitosa non en nenien ki (ignition) an en mwesin epwe chok mamanaw nupwen ra tou seni war chitosa.

Mei annuk an emon epwe unteng ika mei un sakaw ika angei ekkewe safei rekan kinamwe ren. Chomong chon mano a fis pokiten aramas re unteng nge ir mei sakaw are ir mei angei ekkewe safei mei arukano ach ekiek me tufich.

NAISENIN UNTENG

Epwe wor noum naisenin unteng iwe kopwap tongeni untengi ekkewe sain neman ren (chitosa, truck, van, etc.). Chon mochen unteng repwe akom angei ewe sikeng ren omw kopwe angei noum nisenin unteng. Ren omw kopwe sinei ia kopwe kut ia noum naisenin unteng, chuno ika kori ewe offesin tumunu naisenin chitosa. (see Resources in Hawaii section, driver’s license).

EKKEWE PENIT ME NENIEN MOT NON CHITOSA

Annukun Hawaii pwe chon unteng me chon fiti chitosa repwe penetireno.

Semirit ier 12 are kukkun seni resap tongeni nom murin efoch pick-up truck.
Ren om kopwe fateoch ren ekkei annuk kope kokori ewe Keiki Injury Prevention Coalition (KPIC) won ei napa 537-9200.

EPETI FEIENGAWEN WON AN

Fetan won ekkewe nenien fetan nepekin en anenap fansoun meinisin.

Kopwe aiti noum semirit ifa usun an epwe feino ngeni epek ewe an non ekkewe nenien fetan mei mumuta me non annuk. Kauno, ausening, pwan nenefetan me mwan om kopwe feino epek en an. Kosap fakkun sa ngeni epek en an ika kose akom kauno pwan nenefetan.

EPETI FEIENGAW ME NON IMW

Asukuna noum ifa sakkun osukasuk a tongeni an epwe kori ewe 9-1-1 nampa.

Nukueno ekkewe metoch mei efeiengaw ren ekewe pisekin enimenimen non imw, masis, sarasko pwan ekkoch motoch, seni semirit ar resap angei. Ekkoch ekkei pisek a wor esisinen poison pun epwe esisinnata pwe mei efeiengaw. Mei fokkun auchea pwe pisek mei efeiengw ngeni semirit epwe nom non kapet mei nok ika anomu won sanif mei tekia an semirit resap tori.

Ika ke mefi pwe noum we semirit a unumi och metoch mei poison kokori ewe Hawaii Poison Center (808) 941-4411 ika ewe American Association of Poison Control Center 1-800-222-1222. Tumunu masis, naiter mei fiti gas, kanten pwan ekkewe ekkoch metoch mei mutir nget ren an semirit resap tongeni tori are angei.

EPETI FOFORINGAW

Aiti noum semirit resap angei okasi ika etiwa pisekin acheachea ren nifang an emon epwe ngenir ika rese sisinei ewe aramas.

Aiti ika asukuna noum semirit meet efeiengawen safei, pio, arukor, me unumi supwa. Mei annuk me non Hawaii an semirit repwe angei ekkei mettoch sia fen poraus won. (see Hawaii Laws section)

Asukuno ika aiti noum ar repwe afona me tumunu ekkewe pisekin mun. Katta (atai pisekin mun) me efitikokoi (painiti an mun kewe sign, mak won eetip) mei atai annuk.

A wisen sam me iin foforun nour kewe mei kukun seni 18 ier.

AT NAMENAM TEKIA (AFAANI CHIENAN)

Kapas eis: Meet ei bully?

Ponuan: Eman mei namenam tekia, arochongaw, mochen fifiu, eriani chienan, erianuk kopwe fori och fofor kose mochen fori, poraus ngaw fan itom, me ekkoch. Fan ekkoch ra choni ekkewe mwichen at mei manangaw.

Met kopwe fori ika a wor ekkewe semirit ra chok afaani noum we?

  • Kapas ngeni noum we ika ke ekieki nge ekkei sakkun at mei namanam tekia ra chok akafaani.
  • Kosap tipingeni noum we pwe tipisin.
  • Asukuna meet epwe for ika a churi ekkei sakkun aramas an epwe su senir ika epwe oroni emon mei muk epwe anisi.
  • Feino churi ewe principal, sense, me ewe chon emmwen (counselor) ika pwe noum we a osukosuk ren ekkewe mei namanam tekia.
  • Kosap pesei noum an epwe aponua ngaw ngeni ngaw (om kopwe“pual ma fiu”) esap ina met epwe tawe ren.

Ikkei ekoch esisinen aat mei nukumach: ese mochen rong foon, nisosong, aneasonap, rese afani mefien ekkoch, ra chok ekieki nge fororingaw mei och.

Ika noum we ekan afaani chienan, iwe kopwe ne:

  • Afata ngeni noum pwe napanapen we mei ngaw, kose etiwe.
  • Afata pwan apochokuna annukun om we famini - fori apwapwan chon foforoch.
  • Awora om fansoun ngeni noum we, nenengeni mokutukutun are meet ekan fofori fiti fengen me chiechian.
  • Apochokuna netipen noum we an epwe fifiti ika choni ekkewe mokutukut mei murino ren fiti serafo, urumot, music, are club.
  • Awora om fansoun ngeni noun noum we sense, noun sou emmwen, me principal ren mefiom ren napanapen noum we. A fakun murino an sam me iin repwe angang fengen me chon ewe sukun.

EPETI ACHOMANAW

Achomanaw a fis pwe ew an sam me iin ourek.

Ikkei ekoch metoch ka tongeni aiti ngeni noum:

  • Ese wor an emon pung an epwe attapa inisir ika rese sani. Inisir kewe pusin inisir.
  • Mei wor ar we pung ar repwe apasa “apw” ngeni sakopaten attap won inisir.
  • Ika emon e attapa inisir nge rese sani iwe repwe eroni emon mei muk pwe epwe anisir, repwe aporusa tori an emon epwe tongeni anisir.
  • Mei murino ar repwe eis met sakun attap mei och me mei ngaw.
  • Ika efis ngenir attap mei ngaw iwe esap tipisir.